Print pagina

Winnaars Onderzoeksprijs Kwaliteitsmanagement 2009


Effect indicatoren op kwaliteitsverbetering in de zorg
De medicus maatgevend

Met haar Master thesis over de rol van indicatoren bij kwaliteitsverbetering in de zorg is Gerdien Regts-Walters winnaar geworden in de categorie ‘universitaire scripties’ van de Onderzoeksprijs Kwaliteitsmanagement 2009 van het NNK (Nederlands Netwerk voor Kwaliteitsmanagement). Winnaar in de categorie 'proefschriften' is Yolande Witman. Zij promoveerde vorig jaar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op het proefschrift: ‘De medicus maatgevend; over leiderschap en habitus’.
De jury van de Onderzoeksprijs Kwaliteitsmanagement 2009 die op 15 mei jongstleden werd uitgereikt, bestond uit leden van de Dutch Academy for Quality. Naast criteria als opbouw en theoretische- en methodologische verantwoording van het onderzoek, keek de jury naar aspecten als toepasbaarheid in de bedrijfspraktijk, meerwaarde voor het vakgebied kwaliteitsmanagement, grensverleggend karakter en maatschappelijke relevantie.

Effect indicatoren op kwaliteitsverbetering in de zorg
Gerdien Regts-Walters (Groningse Faculteit Economie en Bedrijfskunde) deed onderzoek bij ziekenhuizen in de regio van het Integraal Kankercentrum Noord Oost (IKNO) bij zogeheten mammateams (multidisciplinaire teams rond de behandeling van borstkanker). Tot nu toe gaat het in wetenschappelijke onderzoek vaak over het ontwikkelen van indicatoren en niet zozeer over hoe het werken met indicatoren daadwerkelijk kwaliteitsverbeteringen in de zorg kan opleveren. Daarnaast worden ziekenhuizen steeds meer geconfronteerd met indicatoren, waarvan niet altijd duidelijk is wat het voor hen kan opleveren in termen van kwaliteitsverbetering. Gerdien bracht in kaart hoe de verschillende teams met indicatoren hebben gewerkt om te komen tot verbeteringen en welke factoren zij als bevorderend en belemmerend hebben ervaren.
Met haar scriptie heeft zij de Masteropleiding Change Management aan de Rijks Universiteit Groningen cum laude afgerond. Inmiddels doet zij een promotieonderzoek over relationele aspecten die een rol spelen bij werktevredenheid en verloop onder verpleegkundigen.
Top

De medicus maatgevend
Sinds 1998 adviseerde Yolande Witman de afdelingshoofden van het AMC bij hun leidinggevende taken. Ze raakte daarbij zo onder de indruk van de vraagstukken waarvoor zij gesteld staan, dat zij hier nader onderzoek naar ging doen. Dit resulteerde in een beschrijving van de specifieke professionele medische identiteit van de arts, de medische habitus – een zeer bepalende factor voor de gezags- en collegiale verhoudingen binnen de groep – en het socialisatieproces waarin deze identiteit tot stand komt. De medische habitus bepaalt op deze wijze sterk de (on)mogelijkheden van het leidinggevende afdelingshoofd, en daarmee zowel het repertoire waarmee deze invloed kan uitoefenen op de vragen en dilemma’s waarmee hij of zij in de praktijk geconfronteerd wordt. Medisch specialisten zijn qua functieniveau formeel gelijk aan elkaar. Informeel is er op de afdeling echter sprake van een sterke hiërarchie. Men verwerft een positie via een verborgen curriculum, waarin ongeschreven regels worden aangeleerd over het omgaan met elkaar en met professionaliteit. "De mate waarin een dokter in staat is die toe te passen, geeft gezag in de groep. Gezag onder artsen is dus altijd persoonlijk gezag", hield ze haar gehoor voor. De arts in the lead blijft 'primus inter pares': de eerste onder gelijken. Hij of zij is in de eerste plaats de beste dokter, maar ook zeer collegiaal, zeer professioneel en heeft op wetenschappelijk gebied zijn sporen verdiend. En dat is heel anders dan beroepsmanagers gewend zijn. De laatsten sturen personeel aan door opdrachten te geven en de resultaten te controleren. De arts in the lead opereert juist uiterst omzichtig. Artsen doen er alles aan om een collega gezichtsverlies te besparen. En moet een gezaghebbende arts ingrijpen, dan loopt hij groot risco zijn gezagspositie te doorbreken. Consensus en samenwerking staan dan ook centraal bij deze professionals.
Vrijdag 1 februari 2008 promoveerde Yolande aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Haar proefschrift is een aanrader voor elke professional in the lead.
Top

Klik hier voor een verslag van de lezing van Yolande Witman, gehouden op 26 november 2008 voor het Universitair Medisch Centrum Groningen.


Terug