Print pagina

Duur(zaam) verdiend? – reportage 61e themabijeenkomst 23 september 2008 TQ©


Steeds meer positieve geluiden
Echte winstgevendheid meer dan ‘profit’
Consument staat milieubeleid in de weg
Uitwisseling: voorbeelden uit de groep
Gericht innoveren, ook op langere termijn

Zaken doen met oog voor het welzijn van het eigen personeel, het milieu en allerlei maatschappelijke belangen. Kortom, met aandacht voor ‘people en planet’. Er zijn veel omschrijvingen en definities van ‘duurzaamheid’ en ‘duurzame ontwikkeling’. Belangrijker is wat we ermee willen bereiken: een maatschappij met een daarvoor functionele economie, die solide is en waarin wij allemaal, en straks ook onze kinderen, prettig kunnen leven.
Tijdens de 61e themabijeenkomst van Twente Quality Centre gaf Gerard Berendsen een boeiende en inzichtelijke presentatie over Duurzaam Ondernemen. Dit leidde tot een interessante discussie met veel praktische voorbeelden en aanknopingspunten die ook door de aanwezigen, al dan niet (duurzaam) ondernemer, werden aangedragen.
Duurzaam Ondernemen is een loffelijk streven, maar voor veel ondernemers is het tot nog toe daarbij gebleven. Ze wíllen wel duurzaam aan de slag, maar niet ten koste van de winstgevendheid van hun onderneming. Berendsen: “Het heeft ook weinig zin om een activiteit duurzaam te maken als blijkt dat het dan alsnog stopt. Maar los van het winstaspect, blijkt ook dat ondernemers moeite hebben om Duurzaam Ondernemen om te zetten in concrete, voor het bedrijf zinvolle acties en in een strategie voor de middellange termijn. Zoals voedingsmiddelenbedrijven die intern worstelen met de vraag óf en hoe ze moeten overschakelen naar minder vette of zoete producten via een productieproces dat minder schadelijke stoffen uitstoot. Het ontbreekt aan de instrumenten om heldere beelden te vormen bij het begrip en het eigen belang daarin te herkennen.
Top

Steeds meer positieve geluiden
Gelukkig zijn er steeds meer positieve geluiden en voorbeelden van hoe het wel kan. In een enquête zeiden ondernemers de volgende voordelen van Duurzaam Ondernemen te ervaren:
* een betere relatie met de directe omgeving
* een betere relatie met de klanten
* een beter imago
* een betere relatie met de overheid
* gemotiveerder personeel
* een prettiger gevoel voor de ondernemer
* minder kosten
* minder grondstofverbruik
* innovatiever en als koploper c.q. trendsetter worden gezien
* betere financiële resultaten

Een voorbeeld. De ondernemer Huub Hiddema van Front2Front toonde aan dat het inderdaad mogelijk is om duurzaam te verdienen. Hij brengt sinds 2004 ‘stoepgroenbestrijders’ onder de merknaam Wave op de markt, die met heet water het onkruid te lijf gaan. De machine van Front2Front spuit alleen daar water waar het apparaat planten ‘ziet’ en dat scheelt tachtig procent van de energiekosten. Andere bestrijders die het onkruid wegbranden, verhitten de hele stoep. Nog veel meer milieuwinst is er als je de machine vergelijkt met chemische bestrijding, wat de helft van de gemeentes nog steeds toepast. Zo kunnen de klanten van Hiddema onkruid verdelgen tegen een veel lagere prijs en met minder milieubelasting.
Top

Echte winstgevendheid meer dan ‘profit’
Veel ondernemers denken bij winstgevendheid alleen aan financiële voordelen. Maar echte winstgevendheid zou moeten zijn: voldoende inkomsten op korte én lange termijn zodat het bedrijf kan blijven voortbestaan. Alleen met alle drie de P’s (van People, Planet en Profit) in kaart is een weloverwogen strategische beslissing mogelijk. Gerard Berendsen: “In feite draait de duurzaamheid van ons welzijn om de balans van ons ecosysteem. Wij verbruiken onze grondstoffen in korte tijd, terwijl de natuur er miljoenen jaren over heeft gedaan om ze te laten ontstaan. Als we de groei van de wereldbevolking doortrekken, zal deze van 6,2 naar 9 miljard mensen stijgen in 2050. Onze welvaart en consumptie stijgt. De klimaat- en milieuproblemen nemen toe. Als we  keer op keer ons ecosysteem verwaarlozen, ontstaat er uiteindelijk een onomkeerbaar effect. Nog even of de zee is leeg en is er geen vis meer te zien. Misschien hebben wij er nu geen last van, maar misschien wel ons nageslacht. Het is de vraag hoe we hiermee omgaan en wat we ervoor over hebben om te veranderen. Ik vind de term ‘rentmeesterschap’ erg toepasselijk: het gaat om onze verantwoordelijkheid voor de aarde. We hebben de aarde slechts in beheer en moeten het in goede staat doorgeven aan de volgende generatie.”
Top

Consument staat milieubeleid in de weg
De successen die tot nu toe op milieugebied zijn geboekt, zijn vooral te danken aan technologische maatregelen, niet aan veranderingen in het gedrag van consumenten. Dat blijkt uit de Milieubalans 2007 van het Milieu en NatuurPlanbureau. De consument blijkt juist een obstakel te zijn. Deze kiest in de winkel in minder dan 5 procent van de gevallen voor een milieuvriendelijk alternatief. Verder neemt het particuliere energiegebruik nog steeds toe, worden er steeds grotere en zwaardere auto's verkocht en is het woon-werkverkeer tussen 1996 en 2006 met 25 procent gestegen. Hierdoor neemt het energiegebruik en de CO2-uitstoot toe, hetgeen de milieuwinst ondergraaft die juist is geboekt door de inzet van duurzame energie en energiebesparing! Door de groei van het verkeer wordt stilte schaarser en ondervinden steeds meer mensen gezondheidsklachten. Nog meer ‘ongemakkelijke’ feiten die de aanwezigen aan het denken zetten:
* 16.000 kilo grondstoffen is nodig voor een auto van 1.200 kg
* 10 kilo plantaardig voedsel is nodig voor 1 kg vlees
* er zijn 10-15% faalkosten in de bouw
* de impact van armoede en ondervoeding
* corruptie en kinderarbeid
* ongelijke rechten voor minderheden
* gewapende conflicten – vluchtelingen
Top

Uitwisseling: voorbeelden uit de groep
Om het inzicht in de vele facetten van Duurzaam Ondernemen te verhogen, wisselden de aanwezigen zoals gebruikelijk na de pauze ervaringen uit. De hamvraag: welke succesfactoren waren doorslaggevend voor het al dan niet slagen van een ‘duurzaam ondernemende actie’? Een selectie uit de vele voorbeelden die op tafel kwamen:

  • Het eerste voorbeeld van een duurzaam geslaagd project komt van een elektriciteitscentrale in Denemarken, dat nog steeds doorloopt: de organisatie kreeg het voor elkaar om de hoeveelheid koelwater én de uitstoot te verlagen en tegelijkertijd het rendement te verhogen. Succesfactoren die doorslaggevend waren: de juiste mensen (inclusief gevoelige klanten), de juiste beschikbare technologieën en gunstige omstandigheden op de juiste plaats én het juiste moment. Een toevalstreffer? Ja en nee. Het welslagen en doortrekken van het project had ook te maken met risico’s durven nemen en de aanwezigheid van fanatieke opvolgers voor het project.
  • Marktplaats.nl: dit is ‘recycling ten TOP’!
  • Wegenaanleg door Rijkswaterstaat, een voorbeeld van een prestatiecontract waarbij geldt: het maakt niet uit hoe je het doet, als je het maar waarmaakt. De enige eisen bij wegenaanleg zijn: maak een weg van A naar B waarover minstens 4 wielen  kunnen rijden. De succesfactoren waren het hergebruik van steenslag (afkomstig van spoorwegen) met als gevolg meer mogelijkheden en minder grondstofverbruik plus een hogere winst die ook nog eens werd gedeeld met het personeel. De doorslaggevende succesfactoren bleken: trots op het behaalde resultaat en het durven invoeren van innovaties.
  • Een voorbeeld van het bedrijf Normteq, dat verankeringen levert voor gevel en balkon. Normteq is dit voorjaar gekozen door BIZZ (Reed Business) tot meest succesvolle en innovatieve onderneming van Nederland. Eigenlijk doet het bedrijf al aan maatschappelijk verantwoord ondernemen zonder het zo te noemen. De effecten zijn: vermindering van grondstoffen, verhoging van de kwaliteit en tegelijkertijd verlaging van de prijs.
  • Energiebesparing in gebouwen is geslaagd mits het op de juiste manier wordt aangepakt. Dat betekent: neem het meteen in het ontwerp van de bouw mee. De stichtingskosten zijn hoog, maar je verdient ze snel terug via de bespaarde energie. Genoemde drempels: het kan misgaan als architecten weerstand tonen, als inkopers worden afgerekend op de laagste prijs of als er sprake is van achterhaalde regelgeving.
  • Nog enkele ‘losse’ voorbeelden die voordeel leveren voor duurzaamheid: thuiswerken; goed gebruik van de aanwezige interne kennis; recycling van bouwstoffen volgens de Ladder van Lansink, waarbij afval zo ‘hoog’ mogelijk in de keten wordt teruggezet (de Ladder van Lansink is een standaard op het gebied van afvalbeheer, waarbij de meest milieuvriendelijke verwerkingswijze de hoogste prioriteit heeft oftewel bovenaan de 'ladder' staat. Op deze manier ‘beklimt’ zo veel mogelijk afval de Ladder van Lansink).
    Top

Gericht innoveren, ook op langere termijn
De meeste bedrijven beslissen over nieuwe investeringen op basis van de huidige informatie en externe prikkels die op dat moment zichtbaar zijn. Managers nemen die beslissingen weliswaar rationeel en doelgericht, maar ook vaak ad hoc: een klant heeft een nieuwe behoefte, de energiekosten stijgen, er is een interessante technologie op de markt gekomen, de arbeidsinspectie keurt werkruimtes af, enzovoort. Elke stap op zich is doelgericht, maar doordat een bedrijf regelmatig haar strategie tussentijds wijzigt, is het resultaat in totaliteit uiteindelijk een ongerichte ontwikkeling. Berendsen: “Op zich heel begrijpelijk, maar met een zeker risico: innoveren betekent vooruit kijken. Bij een voldoende lange termijnfocus waarbij ingespeeld wordt op de veranderingen in maatschappelijke en economische randvoorwaarden, hoeft de organisatie de strategie minder vaak bij te stellen.”
Juist om MKB-ondernemers te helpen de juiste strategische beslissing te nemen heeft de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN), in samenwerking met TNO in Apeldoorn, de methodiek Duurzaam Ondernemen door Selectie van Innovatieve Technologie (DOSIT) ontwikkeld. Een methodiek waarmee de ondernemer in een tijdsbestek van 2 à 3 weken een duurzame middellange termijnstrategie kan neerzetten zonder het kostenaspect en winstoogmerk uit het oog te verliezen. Berendsen: “De bedrijfsleiding kan zo een gewogen beslissing nemen op basis van de 3P’s: People, Planet en Profit.  En dat is dan toch maar duurzaam verdiend!”

Top


Terug