Print pagina

Nieuwe businessmodellen voor innovatief duurzaam ondernemen - TQ©


1 juni 2012

Coöperatief samenwerken
Delen, ruilen en creëren
Kenmerken nieuwe businessmodellen

"Grenzen vervagen. Nieuwe ondernemers richten zich niet langer alleen op hun eigen bedrijf. Het bedrijf van de toekomst werkt aan het bouwen van waarde-netwerken en een community rond zijn product of dienst. Deze bedrijven kiezen voor delen, ruilen en creëren. Verbinden en vertrouwen worden daarmee van steeds grotere waarde, zowel sociaal als economisch. Door deze netwerkbenadering ontstaan nieuwe, duurzame bedrijven die klaar zijn voor de toekomst." Aldus Jan Jonker, hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Nijmegen School of Management (Radboud Universiteit). Op 1 juni 2012 presenteerde hij tijdens een mini-symposium zijn kersverse working paper Nieuwe Business Modellen. Het geeft zicht op een nieuwe generatie modellen voor duurzaam ondernemen en de bijbehorende innovatieve ondernemers (v/m).

Volgens Jan Jonker ontstaan er nieuwe manieren voor het organiseren van duurzaamheid, omdat het huidige economische model onder grote druk staat. Kern van de nieuwe businessmodellen is zoeken naar manieren om ‘geld te verdienen zonder geld te verdienen’ - maar mét winst voor mens, maatschappij en morgen. Wat kan er allemaal als we het strakke keurslijf van de puur financiële transactie losser laten? Een spaarbankboekje voor KwH's? op basis van zelf opgewekte energie? Verkopen van rioolwater? Of aandacht sparen op basis van alternatief geld? Wat kan er allemaal en wie is waar mee bezig? 
Tijdens de zoektocht naar nieuwe businessmodellen lag de focus op modellen die een ‘meervoudige waarde’ creëren. Dat betekent dat ze naast economische, ook sociale en ecologische waarden genereren, zoals natuur, zorg, aandacht, geld. Ondernemers zoeken naar een evenwicht tussen die waarden, waarbij het bouwen van een ´beleving´ of community rondom een product of dienst veel aandacht krijgt. Uit de achtentwintig interviews van het onderzoek bleek dat ondernemers daar zeer creatief in zijn.

Coöperatief samenwerken
Jan Jonker vertelt dat duurzaamheid steeds vaker kleinschalig, in kleine groepjes en in alle hoeken van onze maatschappij wordt georganiseerd. Mensen organiseren sociale duurzaamheid rondom stadstuinbouw, gezondheid, transport en mobiliteit. "Ondernemers doen dat vaak samen met burgers. Maar samenwerking met burgers is nog een onontdekt gebied, waarvoor geen heldere juridische organisatievorm bestaat. Coöperatief samenwerken is de oplossing. Om succesvol te worden in duurzaamheid zullen we meer én anders moeten leren samenwerken. De kunst van het nieuwe samenwerken is coöperatief samenwerken en het coöperatieve moet leiden tot een ‘wij-economie’: de WEconomy". Hierdoor worden partijen verbonden en ontstaan er allerlei nieuwe consortia en configuraties van partijen. Juist op het snijvlak van verbinden, community building en coöperatie ontstaat vernieuwing, ontstaat innovatie, ontstaan de nieuwe businessmodellen.

Delen, ruilen en creëren
De verschillende modellen kunnen globaal in drie stromingen ingedeeld worden: delen, ruilen en creëren. Interessant is dat ondernemers geld niet langer als enig ruilmiddel zien, maar ook het invullen van elkaars behoeften. Bezit en controle maken plaats voor gebruiken en benutten. Maar coöperatief een dergelijke ‘economie’ organiseren kan alleen maar op basis van commitment voor de langere termijn. Hiervoor is het borgen van vertrouwen in relaties en in het samenwerken een noodzakelijke voorwaarde. Hoe dat echt vorm kan krijgen, roept veel nieuwe vragen op. Dit onderzoek is daarmee alleen maar het begin van een ontdekkingstocht naar nieuwe businessmodellen waarin duurzaamheid op verschillende manieren centraal staat.

  


Kenmerken nieuwe businessmodellen
Uit de voorlopige inventarisatie komt een aantal kenmerken van het organiseren van nieuwe businessmodellen naar voren. Hier worden er zeven genoemd (en dit lijstje is zeker niet uitputtend):

  1. Een vorm van coöperatief samenwerken als centraal beginsel. Verbinden wordt in dat verband van steeds grotere waarde – sociaal en economisch.
  2. Het bewust creëren van meervoudige waarde(n): het gaat om het streven naar een vorm van evenwichtige waarden zoals natuur, zorg, aandacht, geld, enzovoort. Onderdeel daarvan is beleving of community bouwen rond een product en/of dienst.
  3. Geld is niet langer het enige ruilmiddel, ook tijd, energie of zorg kunnen daarvoor verdiend, ingezet of uitgewisseld worden. In het verlengde daarvan: de winst (meerwaarde) delen met deelnemers.
  4. De economie op basis van behoefte én benutten (nu en later), en als gevolg daarvan werken met tegoedboekjes voor bijvoorbeeld energie, warmte, groente of zorg.
  5. Bezit (eigendom) van productiemiddelen staat niet langer centraal – ‘toegang hebben tot’ is mogelijk veel belangrijker. Alleen betalen voor gebruik, niet voor bezit. Of het eigendom ‘verplaatsen’ (dit blijft bijvoorbeeld bij de producent).
  6. Commitment voor de langere termijn naar elkaar uitspreken en borgen – als ik nu zorg verdien die ik pas over tien jaar nodig heb, moet er wel sprake zijn van grote betrouwbaarheid in de relatie.
  7. Werken met alternatief ‘geld’ (tijd, punten, enzovoort). Experimenteren met (deels) alternatief (lokaal) geld bijvoorbeeld LET’s (www.letscontact.nl), Zorgflorijnen (www.nieuweoudedag.nl/Zorgflorijnen.pdf), de Gelre (www.gelre-handelsnetwerken.nl), Qoin (www.qoin.org) of Caire (www.Caire.nu).
     
 


Terug