Print pagina

Oordeel over managers in het onderwijs te hard


24 januari 2012

Loyale leiders
‘De’ manager in het onderwijs bestaat niet
Loyaliteitsconflicten

Het eenzijdige beeld dat leidinggevenden vervreemd zijn van docenten, kiezen voor management en zich niets zouden aantrekken van docenten, komt niet overeen met de werkelijkheid. Schoolbestuurders zijn juist loyale leiders. Maar de onderwijsvernieuwingen en wijzigingen in het onderwijsbeleid vergroten wel de druk op de loyaliteit van leidinggevenden aan docenten. Dat zegt Bas de Wit in zijn proefschrift 'Loyale leiders: een onderzoek naar de loyaliteit van leidinggevenden aan docenten in het voortgezet onderwijs', waarop hij 20 januari 2012 promoveerde aan de Universiteit Utrecht.
In het voortgezet onderwijs woeden felle publieke discussies over managers die ervoor verantwoordelijk zouden zijn dat docenten geen ruimte hebben om hun werk goed te doen. Volgens Bas de Wit wordt het debat over managers en professionals in het onderwijs onterecht versimpeld (‘meer ruimte voor de professional’, ‘weg met de manager’).

Loyale leiders
De Wit toont aan dat simpele vooronderstellingen over managers in het onderwijs het maatschappelijk en politiek onbehagen voeden. De aanname's leiden tot pleidooien voor nieuw beleid en organisatieverandering, maar worden nauwelijks kritisch beoordeeld op hun houdbaarheid.
In tegenstelling tot de dominante beeldvorming, laat De Wit zien dat leidinggevenden niet vervreemd zijn van docenten in het voortgezet onderwijs. Bestuurders, schoolleiders en middenmanagers in het voortgezet onderwijs zijn over het algemeen loyale leiders. Dat is niet alleen een kwestie van houding; loyaliteit uit zich ook in gedrag. ‘Leidinggevenden hebben gevoelsmatig veel met docenten, onder meer doordat ze zelf een onderwijsachtergrond hebben. Die gevoelde band leidt er toe dat leidinggevenden rekening houden met de consequenties van hun handelen voor hun relatie met docenten en regelmatig keuzes maken waarbij het belang van docenten voorop staat’, aldus De Wit. Schoolgrootte speelt in die loyaliteit geen rol: ook leidinggevenden in grote scholen voelen zich betrokken bij docenten.
Top

‘De’ manager in het onderwijs bestaat niet
Het onderzoek laat bovendien zien dat leidinggevenden in het onderwijs geen homogene ‘kaste’ van bestuurders en managers zijn geworden, die zich vereenzelvigen met bedrijfskundige instrumenten en abstracte managementprincipes. ‘Bestuurders, schoolleiders en middenmanagers vormen eerder een heterogene groep van individuele leidinggevenden, die verschillen in hun houding en gedrag ten aanzien van docenten.’
Top

Loyaliteitsconflicten
Voortdurende druk op scholen, onderwijsvernieuwingen en wijzigingen in het onderwijsbeleid vergroten de druk op de loyaliteit van leidinggevenden aan docenten. Bestuurders, schoolleiders en vooral middenmanagers ervaren loyaliteitsconflicten: zij laveren tussen externe ontwikkelingen en de interne zorg en inzet voor docenten. ‘Het harde oordeel over managers in het onderwijs is ongenuanceerd. Leidinggevenden verkeren regelmatig in tweestrijd: beleidswijzigingen, onderwijsvernieuwingen of bijvoorbeeld wensen van ouders gaan niet altijd samen met de belangen en verwachtingen van docenten. Veel leidinggevenden worstelen met die positie.’
Top

Bron: Universiteit Utrecht


Terug