Print pagina

Wouter Bos: ‘Breng kosten in de zorg omlaag zonder dat je aan kwaliteit inboet’


13 juni 2011

Ondernemingsdrift en specialisatie

'Het bijzondere van de zorg is dat je de kosten omlaag kunt brengen en toch de kwaliteit hoog kunt houden.' Dat zei Wouter Bos op het Jaarcongres Zorgmarkt 1 juni 2011 in Burgers' Zoo Arnhem. Wouter Bos, oud-minister van Financiën en tegenwoordig branchegroepvoorzitter Gezondheidszorg bij KPMG, hield de aanwezigen voor dat de stijging van de kosten in de zorg onhoudbaar zijn. Over twintig à dertig jaar zijn de zorgkosten van een gezin met een laag inkomen hoger dan het inkomen. Ook voor de beter betaalden zijn de kosten dan zo hoog dat zij veel andere uitgaven niet meer kunnen doen. 'Het is maatschappelijk onverantwoord om opties die de kwaliteit van de zorg verhogen en de kosten verlagen niet te benutten'. Hij wees op Canada waar door samenwerking van ziekenhuizen de kosten worden gedrukt. In de back-office kun je door onder meer schaalvergroting, standaardisering, uitbesteding, procesoptimalisering en ‘shared services centra’ de kosten omlaag brengen zonder dat je aan kwaliteit inboet. Veelal betekent kostenverlaging kwaliteitsverlies, maar de zorg is daarop een uitzondering, aldus Bos. Hij vindt dat de zorgorganisaties zelf het voortouw moeten nemen.

Ondernemingsdrift en specialisatie
Wouter Bos sluit niet uit dat het aantal ziekenhuizen in Nederland omlaag moet, maar vindt dat dat niet het uitgangspunt moet zijn in de discussie met de ziekenhuizen. 'Je moet met bestuurders niet praten over sluiting van ziekenhuizen, maar over hoe je de kwaliteit kunt verhogen.' Hij merkt dat vooral de specialisten gevoelig zijn voor het kwaliteitsargument. Raden van bestuur vinden het een stuk moeilijker als zij een stukje van een ziekenhuis moeten inleveren omwille van de kwaliteit en lagere kosten in het maatschappelijk belang. Volgens de gedreven zorgondernemer Jaap Maljers kun je door specialisatie veel patiënten behandelen, waardoor de kosten naar beneden gaan en de kwaliteit hoger wordt. Volgens Maljers 'neigt de maatschapstructuur in ziekenhuizen niet naar het gemiddelde, maar naar de ondermaat'. In zijn kliniek Alant Vrouw is bijvoorbeeld 95 procent van de vrouwen binnen zes weken van de klachten af. Hij werkt daarin samen met het UMCU en sinds kort ook met de VUmc en het AMC. Waarom kan dat niet in de rest van Nederland? Omdat specialisten elders zeggen 'not invented here'.
Hij vertelde niet alleen over zijn successen, maar ook over zijn mislukkingen in de zorg. 'Van mislukkingen leer je het meest'. Hij noemde daarvan als voorbeeld Diavitaal (diabetesbehandeling) en BeterZorg (behandeling kanker). De mislukkingen hingen onder meer samen met de timing, want zoals Churchill al zei: 'Timing is not important, timing is everything'. Verder stuit innovatie vaak af op de vaste beleidskaders.
Dagvoorzitter Jeroen Smit vroeg hem of veel willen verkopen geen gevaarlijke prikkel is in de zorg. Maljers antwoordt dat zorgverzekeraars niet kopen wat ze zouden moeten inkopen, maar wat er aan aanbod is. Volgens hem kan het aantal plekken waar staaroperaties worden uitgevoerd terug van 140 naar tien. 'Dat is efficiënter en goedkoper.' Sidekick Bart Berden plaatst hierbij wel een kritische noot. Volgens hem gaat dit niet op als er dure voorzieningen als IC nodig zijn. Maljers zegt dat de klinieken als satellieten rondom ziekenhuizen kunnen functioneren; het aantal ziekenhuizen kan dan naar beneden. Volgens Maljers is er trouwens geld genoeg in Nederland. 'Er liggen tientallen miljarden klaar om geïnvesteerd te worden.'
Barbara Baarsma, directeur van SEO Economisch Onderzoek en bijzonder hoogleraar Marktwerking- en mededingingseconomie aan de UvA, wees in haar presentatie net als Wouter Bos op de enorme toename van de zorguitgaven. Ook volgens haar moet er iets gebeuren. Zij liet blijken voorstander te zijn van kostenverlaging door productieverhoging. Chirurgen zouden zich moeten specialiseren in één of twee operaties zodat ze die als het ware aan de lopende band kunnen doen. Bart Berden ziet hier wel een probleem: het opleidingstraject voor chirurgen kan dan van twaalf naar drie jaar. 'Dat is een enorm transitieproces'.

Bron: Zorgmarkt


Terug