Print pagina

Nederlandse zorg op veel onderdelen uitstekend, maar het kan beter


Maar het kan beter
Voortdurend worstelen met onderbezetting en werkdruk
Zichtbaar en meetbaar maken van kwaliteit

We beginnen met het goede nieuws: de toegankelijkheid van de Nederlandse zorg is meestal uitstekend. Ook de kwaliteit van de zorg is op veel onderdelen goed en er zijn aantoonbare verbeteringen. De meeste zorggebruikers zijn onveranderd positief over de zorg. De kostengroei in de zorg wordt vooral veroorzaakt doordat meer zorg wordt verleend. De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 meldt dat Nederlanders steeds langer leven en dat de twee extra levensjaren die er recent zijn bijgekomen in goede gezondheid worden doorgebracht. Preventie en zorg dragen in belangrijke mate bij aan deze gezondheidswinst. Dat is de uitkomst van de tweejaarlijkse Zorgbalans die onlangs is gepubliceerd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Maar het kan beter
Tegenover deze goede berichten staat dat de gezondheidszorg niet op alle punten aan alle hoge ambities en verwachtingen voldoet. Het kan beter. Toegankelijkheid laat op enkele punten nog te wensen over, zoals de wachttijden in sommige onderdelen van de zorg en de matige telefonische bereikbaarheid van huisartsenpraktijken. Er bestaan grote verschillen in prijs en kwaliteit tussen zorgverleners. De afstemming en coördinatie van de zorg tussen zorgverleners is niet optimaal. Hoewel er voorbeelden zijn dat kwaliteitsverbetering gepaard kán gaan met kostenverlaging, is dat voor het totale pakket van geleverde zorg niet duidelijk aantoonbaar. De totale kosten voor de zorg stijgen snel; de kwaliteit verbetert langzaam. Een belangrijke voorwaarde voor het goed functioneren van het zorgstelsel is de beschikbaarheid en vervolgens het gebruik van goede kwaliteitsinformatie. Ondanks de toename van informatie is het nog onvoldoende mogelijk zorgaanbieders te vergelijken op kwaliteit en de uitkomsten van zorg.
Top

Voortdurend worstelen met onderbezetting en werkdruk
Een aantal indicatoren laat zien dat ook de kwaliteit van zorg voor verbetering vatbaar is. De sterfte binnen 30 dagen na een ziekenhuisopname voor een acute aandoening (hartinfarct, hersenbloeding, herseninfarct) is in Nederland ongeveer twee maal zo hoog als in de Europese landen met de laagste sterfte.Percentage mensen dat binnen 30 dagen overlijdt na opname in het ziekenhuis voor een acuut myocardinfarct.

Tabel: Percentage mensen dat binnen 30 dagen overlijdt na opname in het ziekenhuis voor een acuut myocardinfarct (Bron: De 30-dagen sterfte...).

Patiënten die chirurgische ingrepen ondergaan aan staar, spataderen, rughernia, heup of knie, ervaren niet altijd verbetering na de operatie. Heupingrepen en staaroperaties scoren het best: 65% van de vermogens gaat er op vooruit.
Ondanks dat in de sector voor de langdurige zorg hard gewerkt wordt aan verantwoorde zorg, staan in de instellingen voor verpleging en verzorging de kwaliteit en de veiligheid van de geleverde zorg onder druk door een combinatie van factoren: moeilijk vervulbare vacatures, toename van de zorgzwaarte en een hoge werkdruk voor het verplegend personeel. De veelal sterk afhankelijke bewoners zijn weliswaar over het algemeen tevreden over de zorg, maar een kwart van de vertegenwoordigers van psychogeriatrisch patiënten zegt dat er nooit genoeg tijd is voor de cliënt, slechts 22% antwoordt ‘altijd’. Onderzoek naar morele dilemma’s laat zien dat veel van de zorgverleners het gevoel hebben niet de zorg te kunnen bieden die nodig is en dat zij voortdurend worstelen met onderbezetting en werkdruk.
Van de vertegenwoordigers van psychogeriatrische patiënten noemt slechts een derde de lichamelijke verzorging altijd goed. Bij mensen die vallen worden te weinig preventieve maatregelen genomen om herhaling te voorkomen.
Ook de coördinatie van zorg kan beter. Vier op de tien reumapatiënten moeten meerdere keren hetzelfde verhaal vertellen aan verschillende zorgverleners, bij diabetespatiënten is dat percentage 10%. Op het punt van ervaren veiligheid scoort de zorg internationaal gezien gunstig, maar is er nog wel degelijk sprake van onveilige situaties die om verbetering vragen: één op de zes patiënten ervaart een kleinere of grotere medische fout in hun behandeling, en ten minste 7% van de bewoners van instellingen voor verpleging en verzorging krijgt in één maand te maken met een medicijnincident.
Top

Zichtbaar en meetbaar maken van kwaliteit
Het kabinet heeft drie prioriteiten voor het verbeteren van de zorgkwaliteit: het zichtbaar en meetbaar maken van de kwaliteit, het vergroten van de invloed van patiënten en cliënten en het veiliger maken van de zorg. Op het gebied van het zichtbaar en meetbaar maken van kwaliteit zijn in de afgelopen jaren verschillende belangrijke initiatieven ontplooid. De 125 indicatoren die het VWS voor de Zorgbalans hanteert, sluiten hierop aan. De Zorgbalans controleert met die indicatoren op hoofdlijnen de kwaliteit, toegankelijkheid en kosten van de Nederlandse zorg. Voorbeelden daarvan zijn de indicatoren die door instellingen in de verpleging en verzorging en thuiszorg worden aangeleverd in het kader van de normen voor verantwoorde zorg, de OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) health indicators en informatie over klantervaringen in de zorg die worden verzameld aan de hand van zogenaamde CQ-index (Consumer Quality Index) vragenlijsten.
Het zichtbaar maken van kwaliteit is een cruciale voorwaarde voor het goed functioneren van het zorgsysteem. Een belangrijk uitgangspunt bij de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006 was immers dat zorggebruikers kiezen voor zorgaanbieders en zorgpolissen en dat verzekeraars kritisch zorg gaan inkopen.
Top

Bron: Zorgbalans 2010


Terug