Print pagina

Je ziel als werkgever - TQ©



11 maart 2010

De vraag is belangrijker dan het antwoord
Eén individu kan daadwerkelijk verschil maken in een gevestigde cultuur
Tips om geïnspireerd te (blijven) werken

Een organisatie als menselijk organisme met een eigen karakter, biografie en lot - en met een eigen ziel. Zoals je familie, relatie en gezin een heel eigen karakter hebben waarin je ziel zich kan uitdrukken en waarin je kunt leren, zo is werk dat ook. Dat is de visie van Hans Wopereis (leraar, begeleider en adviseur bij ITIP, School voor Leven en Werk te Zutphen).

Volgens Hans Wopereis zijn mensen tot wonderen in staat als je ze vertrouwen geeft, ze inspireert en aanspreekt op het beste wat ze hebben. En wie durft te vertrouwen op zichzelf, op zijn eigen impulsen en op het universum, kan grote betekenis hebben voor zijn omgeving.
Een unieke manier van kijken, waarmee volgens Hans Wopereis de vervreemding tussen individu en organisatie kan worden opgelost. Hij schreef er een boek over: “Het licht en de Korenmaat – Je ziel als werkgever”. Dit voorjaar houdt hij een tournee om zijn boek onder de aandacht te brengen. TQC bezocht een van zijn presentaties.

Er is geen betere plek om te leren en te oefenen
dan de plek waar we werken,
de plek waar het ego het meest getest wordt
op haar vermogen tot dienstbaarheid

“Als individu dien je je van iets heel wezenlijks te bevrijden en dat is onze oerneiging om onze scheppingskracht en het leidinggevende vermogen bij een ander te leggen. Met name bij degene die het woordje ‘baas’ of ‘leidinggevende’ heeft gekregen. Daar gaat mijn boek over. Je hebt mensen die de neiging hebben om van hun baas een tiran te maken, maar je hebt er ook die van hun baas een weldoener maken, die alles weet en overal zorg voor heeft. Aan de andere kant heb je bazen die alles denken te weten, geen fouten mogen maken en geen hulp mogen vragen van zichzelf, die te trots zijn om te zeggen: ik ben ook maar een mens. In veel organisaties waar het op deze manier werkt, gaat de creativiteit eruit.” Volgens Hans Wopereis kun je in een creatieve en bezielende organisatie spontaner zijn en meer initiatieven nemen. Er is dan meer waardering voor elkaar, waardoor de leiding ook spontaan vanuit iemand anders komen. “Een collega mag dan bijvoorbeeld zeggen: ‘ik heb jouw aanbod gelezen, maar volgens mij is dat niet zo’n goed aanbod, want ik wordt er niet enthousiast van.’ Dat betekent dat je als leider jezelf moet leren kennen. Hoe jij je eigen leiderschapsvermogen uit handen kunt geven en of je de waardigheid en het vertrouwen in jezelf kunt opbrengen om dat te doen.”
Werk is een zeer weerbarstig gebied, waar ons ego met onze angsten en begeerten maximaal aangesproken kunnen worden. Daarom is er geen betere plek om te leren en te oefenen dan de plek waar we werken, de plek waar het ego het meest getest wordt op haar vermogen tot dienstbaarheid.
Top

De vraag is belangrijker dan het antwoord
Hoe vind je bezieling in je werk en wat kun je doen om deze levend te houden? Hans: “Ik geloof erin dat het onze opdracht is om steeds weer die vraag te stellen: waar doe ik het voor? Wat bezielt mij nou eigenlijk? Waarom ga ik elke dag weer naar mijn werk toe? In een organisatie zijn dit de meest wezenlijke vragen en toch stellen we ze bijna nooit. Zelfs niet op directieniveau. Dan komt er een ‘externe’ die helpt om een soort ‘mission statement’ op papier te zetten. Maar dan is eigenlijk al weer het leven uit die vraag. Het belangrijkste is dat je samen met je teamgenoten praat. Eigenlijk is de vraag belangrijker dan het antwoord. Waarom maken we wat we maken? Waarom willen we deze dienst verlenen? Ook in ons team doen we dat. Als we bij elkaar zitten, duiken we niet steeds onze agenda in met al die korte termijn dingen, maar we wagen het om af en toe samen te praten over de zin in ons werk en leven.”
Hans Wopereis vertelt over een opdracht bij een verpleeghuis, waar hij gevraagd was om een conflict tussen artsen en verplegers te helpen oplossen. “Het verschil in hiërarchie is vaak een voedingsbodem voor conflicten en dat was hier ook het geval. We hadden 3 dagdelen met elkaar en iedereen zat klaar om het conflict bij de horens te pakken. Maar ik besloot om te beginnen met de vraag: waarom doen jullie eigenlijk dit werk? Wat verbindt jullie? Na een lange stilte was er één iemand die begon te spreken en zei: ‘ik ben de hele dag bezig met handelingen te verrichten die allemaal beschreven staan. Maar eigenlijk ben ik iets heel anders aan het doen. Ik begeleid mensen om de dood onder ogen te zien, om ze te begeleiden naar de dood. Ik voel me een veerman die mensen naar de overkant brengt.’ Het werd heel stil, omdat de mensen onder de indruk waren. Er ontstond een prachtig gesprek over de essentie van hun werk. En over hoe ze samen waren afgedreven. Eigenlijk ging hun probleem over iets heel anders, waar ze geen contact meer over hadden. We hebben hier ruim een ochtend aan gewijd. Het conflict was ’s middags in een uur opgelost. Er hoefde niet langer over gesproken te worden. Het kreeg ineens een heel andere lading.”

We hebben te maken met een vreselijke schaalvergroting
die onmenselijke structuren oplevert

Volgens Hans Wopereis zijn veel problemen in organisaties te herleiden, omdat er niet meer gesproken wordt over waar we het werkelijk over moeten hebben. “Maar dat valt niet mee in een tijd die is dolgedraaid door de fixatie dat alles moet doorgroeien. Eigenlijk is onze samenleving bezeten. We leven in een systeem dat het zich niet kan veroorloven om zo nu en dan een stapje terug te doen en te zeggen: weet je wat, we gaan eens even niet groeien dit jaar, maar gas terugnemen en bezig met wat nou werkelijk wezenlijk is: hoe de samenleving er over 20 jaar kan uitzien, zodat het voor onze kinderen ook nog plezierig is om te leven. We merken dit allemaal aan de druk die op onze schouders wordt gelegd. We moeten met dezelfde hoeveelheid mensen ieder jaar meer produceren. De enige manier waarop organisaties door kunnen groeien is door te fuseren. We hebben te maken met een vreselijke schaalvergroting die onmenselijke structuren oplevert. Waardoor bijvoorbeeld verpleeghuizen gemanaged worden in plaats van dat er gedaan wordt waar het eigenlijk om gaat: verplegen. Er is geen tijd meer om eens zonder agenda bij elkaar te zijn. Laten we de computer eens een dag uitzetten. De beste, maximale creativiteit ontstaat op de momenten dat je met niets bezig bent. Wil je de ziel voelen, dan moet je er tijd voor maken.”
Top

Eén individu kan daadwerkelijk verschil maken in een gevestigde cultuur
In je werk heb je te maken met krachten en machten waar je niet altijd vat op hebt: de markt, je baas, andere afdelingen of teams. Volgens Hans Wopereis wordt je van deze krachten en machten gemakkelijk een speelbal wanneer je niet vast kunt houden aan het geloof in je eigen scheppingskracht en zelfstandigheid. “Iedere organisatie heeft zijn eigen cultuur die je maximaal ervaart in de eerste week dat je er werkt. Organisaties verwachten dat werknemers zich aanpassen aan hun cultuur. Op zich is hier niets mis mee, maar het aanpassen kan zo ver gaan dat de unieke eigenheid van iemand verloren gaat en dat de creativiteit langzaam wordt toegesnoerd. Hierdoor verliest een organisatie aan bezieling. Het is heel belangrijk dat je beseft dat je invloed vele malen groter is dan je denkt. Als je iets wezenlijks naar voren brengt, dan verandert een organisatie. Deze opvatting gaat vaak lijnrecht in tegen de overtuiging van veel organisaties. Ik heb al zo vaak meegemaakt, waar mensen het wagen in een cultuur waar de mensen zich altijd onkwetsbaar opstellen, om zich wel kwetsbaar op te stellen, of in een cultuur waarin iedereen het altijd zelf uitzoekt, wel hulp te vragen, dat de invloed van die figuur ontzettend hoog kan zijn.”

Het boek “Het licht en de korenmaat – Je ziel als werkgever” (uitgeverij Ten Have) is te koop in de boekhandel of te bestellen bij ITIP.
Top

  Tips om geïnspireerd te (blijven) werken  
  
  1. Maak regelmatig tijd om samen met je collega’s te praten over waarom je dit werk doet. Stel jezelf en je collega’s de vraag: wat inspireert mij/jou/ons eigenlijk? Maak een afspraak om af en toe eens zonder agenda bij elkaar te zitten - met de computer en telefoon uit!
  2. Geef blijk van waardering en vertrouwen aan elkaar, los van welke rang of hiërarchische positie dan ook. Doe dat bijvoorbeeld door ‘klussen’ uit handen te geven. Daardoor groeit ook het zelfvertrouwen.
  3. Neem initiatief als je iets wilt veranderen. Durf het te melden als je het ergens niet mee eens bent.
  4. Vraag hulp als je ergens niet uitkomt. Durf je kwetsbaar op te stellen.
  5. Praat met je collega waar je (het meest) tegenop ziet of waar je (het meest) last van hebt.

Terug