Print pagina

Zorginstellingen laten kansen onbenut - TQ©


1 oktober 2009

Ziekenhuisbestuur van invloed op kwaliteitsmanagement ziekenhuizen
Verpleegkundigen doen een boekje open
Verkeerd bed

Recent kwamen wij berichten tegen over de invloed van bestuurders op de mate waarin zorgprofessionals zich houden aan landelijke normen en over verpleegkundigen die een boekje open deden over het melden van fouten en incidenten. Beide artikelen illustreren dat alleen bij een juiste houding van leidinggevenden en bij een open cultuur, waarin het bespreken van fouten normaal is, er daadwerkelijk geleerd kan worden. Maar ook dat in de zorg op dit punt nog veel te verbeteren valt. Nu is de zorg niet exemplarisch, maar komt wel eerder in de publiciteit dan bijvoorbeeld het reguliere bedrijfsleven.
Alleen wanneer alle ongelukken - inclusief de ‘bijna-ongelukken’ - worden gemeld, kun je echt leren. Overigens is de leiding verantwoordelijk voor het stimuleren van het melden van incidenten. En ook dat stimuleren valt te leren! Hieronder een samenvatting van beide onderzoeken.

Ziekenhuisbestuur van invloed op kwaliteitsmanagement ziekenhuizen 
Het leiderschap van ziekenhuisbestuurders is van invloed op de mate waarin specialisten, verpleegkundigen en andere professionals uit de zorg zich houden aan landelijke kwaliteitsnormen. Deels komt dit leiderschap tot uiting in de mate waarin Raden van Bestuur kwaliteitsnormen vaststellen, afspraken daarover maken met afdelingen en de naleving periodiek controleren. Voor een ander deel komt het tot uiting in de aanwezigheid van een sterk leiderschapsklimaat: de deelname van medisch specialisten in verbeterprojecten is het hoogst indien zij ervaren dat ziekenhuisbestuurders verbetering stimuleren en zij in een omgeving werken waarin collega’s hetzelfde ervaren.
Top

Tot deze conclusies komt Michel Dückers die 9 september 2009 promoveerde aan de Universiteit Utrecht. Hij deed onderzoek naar de beleidsinvloeden op kwaliteitsmanagement binnen Nederlandse ziekenhuizen. In dit kader werd van 2004 tot 2008 in Nederland een verbeterprogramma uitgevoerd, gericht op organisatieontwikkeling en kwaliteitsverbetering binnen ziekenhuizen. Het was een ‘gelaagd’ programma, dat wil zeggen dat er een samenhangend pakket van maatregelen is ingezet op sector-, ziekenhuis- en afdelingsniveau. Dückers’ proefschrift is onderdeel van een onafhankelijk evaluatieonderzoek. Door middel van toenemende marktwerking en transparantie wordt de druk op ziekenhuizen opgevoerd om goed te presteren. Het onderzoek laat zien dat overheidsmaatregelen gepaard zijn gegaan met de opkomst van een meer systematisch kwaliteitsmanagement. Het onderzoek laat bovendien zien dat het ene ziekenhuis aantoonbaar beter is in het ondersteunen van projecten dan het andere.
Top

Verpleegkundigen doen een boekje open
Verpleegkundigen zijn over het algemeen goed te spreken over het ziekenhuis waar ze werken, maar er is ook een fors aantal punten van kritiek. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het niet melden van fouten, slecht functionerende artsen, medicijnmissers, hoge werkdruk en gebrekkige hygiëne. Dat blijkt uit een enquête van de Consumentenbond onder 670 verpleegkundigen. Ongeveer de helft van de ondervraagde verpleegkundigen geeft aan dat lang niet alle fouten en incidenten intern worden gemeld. Dat is ernstig, want het niet melden vergroot de kans op herhaling. Ernstige missers waarbij patiënten overlijden of zwaar gedupeerd zijn, moeten bovendien gemeld worden aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), maar ook dat schiet er vaak bij in. Verder geeft 22% van de verpleegkundigen aan dat er bij hen op de afdeling één of meerdere artsen werken die naar hun mening slecht functioneren. Een ander opvallend cijfer: Meer dan de helft van de verpleegkundigen moet regelmatig de emmer met sop ter hand nemen, omdat de schoonmaakploeg er te weinig is of zijn werk niet goed doet. Ruim 18% vindt dat door het niet goed schoonmaken van de kamers de patiëntveiligheid minimaal wekelijks in het geding is. Alle uitkomsten van de enquête zijn terug te vinden in het septembernummer van de Consumentengids. De Consumentenbond hoopt dat ziekenhuizen, de IGZ en de overheid de resultaten ter harte nemen en dat er actie wordt ondernomen.
Top

Verkeerd bed
Op basis van resultaten uit dezelfde enquête van de Consumentenbond, werd begin augustus duidelijk dat door het beddentekort in ziekenhuizen het regelmatig voorkomt dat patiënten op een verkeerde afdeling liggen. Zo kan iemand met een maagaandoening op de hartafdeling terecht komen. Dat lijkt onschuldig, maar verpleegkundigen die daar werken, hebben minder kennis van darmziekten en ook de behandelend arts is niet altijd in de buurt. Hierover zijn inmiddels Kamervragen gesteld door de SP-parlementariërs Henk van Gerven en Renske Leijten.
Top

Bronnen
Universiteit Utrecht
Consumentenbond


Terug