Print pagina

Mensen kunnen beter multitasken dan ze denken


Computermodellen
Cognitieve belasting
Problemen analyseren

Mensen hebben een fundamenteel talent voor multitasken en kunnen vaak meer dingen tegelijk dan ze zelf denken, stelt hoogleraar Cognitive Modelling Niels Taatgen. “We hebben een aangeboren neiging om op zoek te gaan naar prikkels, om onze mentale bandbreedte te gebruiken. Die neiging laat zich niet onderdrukken. Het bedienen van de navigator in de auto zomaar verbieden, zoals de politie laatst voorstelde, is dan ook niet productief. In plaats daarvan moeten we beter onderzoeken welke taken wel en niet samengaan en hoe we multitasken veiliger en efficiënter kunnen maken.”

Taatgen vergelijkt de multitaskende mens en zijn brein met een kok en zijn keuken. De kok kan aan verschillende gerechten tegelijk werken, maar zijn keukenmachines kunnen maar één taak tegelijk verwerken. Zolang de kok het gebruik van zijn machines goed organiseert, verloopt alles gladjes. Moeten er meerdere gerechten tegelijk in bijvoorbeeld de oven, dan ontstaat er een probleem. Mensen kunnen meerdere dingen tegelijk doen, zolang de afzonderlijke hersengebieden hun taken één voor één kunnen uitvoeren. Praten en lopen gaan prima samen, omdat daarbij verschillende hersendelen tegelijk aan het werk zijn. Praten en rekenen gaan minder goed samen, omdat ze een beroep doen op hetzelfde hersengebied – zoals een pizza en een crème brûlée die niet in dezelfde oven passen.
Top

Computermodellen
Wanneer treedt er interferentie op? Oftewel: wanneer wordt een hersengebied overbelast? Dat is de grote vraag in het onderzoek naar multitasking van hoogleraar kunstmatige intelligentie Niels Taatgen. Door proefpersonen verschillende taken tegelijk te laten uitvoeren en reactietijden en resultaten te registreren, brengt Taatgen in kaart wanneer hersendelen overbelast raken. Ook wordt intensief gebruik gemaakt van beeldvormend hersenonderzoek (fMRI). De computermodellen die Taatgen hierbij ontwikkelt, helpen voorspellen wanneer multitasking tot onveilige situaties kan leiden (zoals in het verkeer), wanneer multitasking contraproductief wordt (zoals in situaties waarin werknemers te vaak van hun werk worden afgeleid) en hoe het gemakkelijker kan worden gemaakt.
Top

Cognitieve belasting
Het bedienen van een auto en een navigatiesysteem mag motorisch goed te combineren zijn, er kan toch interferentie optreden als de bestuurder voor beide taken tegelijk een beroep moet doen op cognitieve hersenfuncties. Taatgen: “We hebben dit onderzocht in een rijsimulator, waarin proefpersonen een navigatiesysteem moesten bedienen. Ook als het autorijden wat ingewikkelder werd, konden ze nog prima een adres intoetsen als ze dat letter voor letter voorgekauwd kregen. Maar moesten ze het adres zelf onthouden, dan gingen ze meer zwenken en werd de kans op ongelukken groter.” Dit experiment laat zien dat gebruik van een handsfree set de veiligheid op de weg niet per definitie veel vergroot. Taatgen: “De grootste belasting en het grootste gevaar zit hem niet in het bedienen van dat apparaat, maar in het voeren van een gesprek.”
Top

Problemen analyseren
Mensen kunnen vaak beter multitasken dan ze zelf denken, meent Taatgen. “De algemene opinie richt zich vaak op wat er misgaat, op ongelukken door gebruik van navigatieapparatuur bijvoorbeeld. Maar als je ziet hoe complex autorijden - op zichzelf al een intensieve vorm van multitasking - en het gebruik van een navigatiesysteem is, dan is het eigenlijk een wonder dat er maar zo weinig ongelukken gebeuren. Ik zeg: in principe zijn mensen goed in multitasken, en moeten we multitasken dus niet verbieden, maar situaties waarin het wél fout gaat, goed analyseren en daar oplossingen voor bedenken.”
Top

Bron: Rijksuniversiteit Groningen


Terug